جستجو

post

فن بیان در تدریس

فن بیان در تدریس

در این متن قصد نداریم بطور کامل به مساله فن بیان بپردازیم. موضوع فن بیان مبحثی است که به ساعت ها آموزش و مطالعه نیاز دارد و منابع زیادی در این خصوص در کتاب ها ، سایت ها و شبکه های مجازی وجود دارد.
فن بیان به نحوی با زندگی انسان درهم تنیده شده و در زندگی شخصی ، زندگی کاری و حرفه ای مورد نیاز می باشد.
دراین نوشته قصد داریم به نکاتی مهم درخصوص فن بیان در تدریس اشاره کنیم که مدرس / استاد با رعایت آن ها در کلاس درس بتواند ارتباط بهتری با مخاطبین (فراگیران) برقرار نماید.

فن بیان چیست؟

فن بیان همان قدرت و توانایی در ادای بهتر کلمات و به عبارتی بهتر صحبت کردن و روان صحبت کردن به نحوی که مخاطبین به راحتی بتوانند بشنوند.
درحین تدریس نیز ، مدرس/ استاد می بایست از فن بیان مناسب برخوردار باشد تا بتواند مطالب آموزشی خود را منتقل کند.
هرآنقدر هم که مدرس در مبحث آموزشی خود متخصص و مسلط به فنون و تکنیک های جدید باشد ولی تا زمانیکه فن بیان مناسب نداشته باشد نمی تواند به راحتی انتقال اطلاعات را در کلاس های حضوری به فراگیران خود منتقل نماید. بنابراین دانستن نکات مرتبط با فن بیان در تدریس بشرح زیر و مخصوصا تدریس در آموزش های سازمانی بسیار حائز اهمیت می باشد:

1- کلمات و حروف را نبلعیده و شمرده صحبت کنید.
در بیان و ادای کلمات سرعت مناسب داشته باشید و اصرار نکنید که به هر دلیلی مثل کمبود زمان آموزش یا هر چیز دیگری بخواهید مطالب را به سرعت بگوئید.
سرعت بیش از حد ضمن ایجاد عدم تمرکز در فراگیران سبب می شود که نتوانید شمرده و قابل فهم صحبت کنید و بی اختیار بعضی از کلمات بلعیده شده و یا درست تلفظ نمی شوند.
تند صحبت کردن، نشان از استرس مدرس و عدم اطمینان به نفس و عدم تسلط بر مطالب آموزشی تلقی خواهد شد. بنابراین می بایست با آرامش و تسلط کافی به ارائه مطالب پرداخت.
برای دستیابی به چنین مهارتی می بایست بارها و بارها در خارج از کلاس تمرین کرده و صدای خود را ضبط کنید و با رفع مشکلات این مهارت را در خود تقویت کنید.
بخشی از مطالبی را که می خواهید ارائه کنید در قالب جملات کوتاه بنویسید و از روی آن به صورت شمرده چند بار بخوانید.
2- بعضی از کلمات را بیش از حد بکار نبرید.
یکی از مشکلات عمده در حین تدریس، تکرار بیش از حد بعضی از کلمات توسط مدرس /استاد می باشد.
این موضوع سبب می شود که هم رشته کلام از دستشان خارج شود و هم تمرکز فراگیران دچار اختلال شود و حتی ممکن است ،فراگیری فقط حواسش به شمردن این کلمات معطوف شود و عملا از موضوع آموزش خارج شود.
برای مثال کاربرد کلماتی مثل عارضم که ، درواقع ، مثلا ، عرضم به حضور شما و ….
برای جلوگیری از این موضوع ضمن گوش کردن به صحبت های ضبط شده خود می بایست شمرده صحبت کرده و در هربار تمرین استفاده از این کلمات را کم و کمتر کنید.
بعد از اتمام هر مبحث آموزشی چند ثانیه ای مکث کنید و این علاوه بر اینکه قدرت تمرکز شما را بالا خواهد برد نشان از اتمام مبحث و ورود به موضوع جدید می باشد. البته که این مکث ها نباید بیش از حد باشد .

3- تن صدای خود را تغییر دهید.
یکی از تکنیک های بسیار مناسب در صحبت کردن و فن بیان بهره گیری از تن صدا می باشد که می تواند زمینه سازی ارتباط مناسب با فراگیران شود.
صدای رسا به معنای داد و بیداد کردن نیست زیراکه این موضوع به حنجره مدرس صدمه می زند. بلکه منظور، بهره گیری از تکنیک هایی است که رسا بودن صدای مدرس را نشان می دهد. مثل بیان جمله های خبری و سوالی با لحن خاص و رعایت حالت عاطفی و دلسوزانگی صدا که همگی کمک به رسا بودن صدای مدرس می کند.
تن صدای یکنواخت، خسته کننده بوده و سبب خواب آلودگی فراگیران می شود.بنابراین در حین تدریس و به اندازه کافی تن صدای خود را بالا و پایین ببرید. این موضوع جلب توجه کرده و سبب تمرکز فراگیران روی مبحث آموزشی می شود.

4- از گفتن ایم…….. اء …… و .. خودداری کنید.
از تکرار کلماتی مثل اء اء اء اء اء اء یا ایم ایم ایم ایم و اینچنین کلمات فاصله ای خودداری کنید . استفاده از این کلمات پالس منفی به ذهن فراگیران ارسال می کند و سبب عدم تمرکز می شود.

5- از زبان بدن در صحبت استفاده کنید.
حین صحبت و بهره گیری از فن بیان حتما از زبان بدن نیز متناسب با آن استفاده نمایید. جهت بهره گیری از زبان بیان نیز به سایر محتواهای ارایه شده توسط سرای مدرس در این خصوص مراجعه نمائید.

مقالات مفید دیگر : آراستگی مدرس حین تدریس و  تاثیر شنیدن خوب در تدریس

6- باهیجان و پر انرژی صحبت کنید.
با انرژی صحبت کردن صرفا به معنای بلند صحبت کردن نیست .بلکه مدرس می بایست پر شور و با انگیزه و پر قدرت مطالب خود را ارئه نماید.البته که تن صدا هم در این انرژی تاثیر گذار خواهد بود.
در گفتن مثال ها یا تجربیات کاری خود هیجان را نیز چاشنی کار خود کنید و این هیجان در نحوه بیان شما مشخص خواهد بود که سبب جلب توجه شدید فراگیران خواهد شد.
یکی از موضوعاتی که سبب پرانرژی بودن مدرس(استاد) می شود مربوط به تغذیه مناسب قبل از تدریس است و مخصوصا تدریس هایی که از صبح شروع می شود که سفارش می شود مدرس صبحانه مناسبی را استفاده نماید.
تنفس عمیق و کنترل شده نیز سبب پر انرژی شدن و تقویت تن صدای مدرس می شود.
7- صدای خود را گرم کنید.
برای هر تدریس بهتر است صدای خود را طی چند روز مانده به تدریس گرم کنید و اگر مدرس حرفه ای هستید و مدام در حال تدریس می باشید بهتر است روزانه وقت کوتاهی را به گرم کردن صدای خود بپردازید. برای گرم کردن صدای خود موارد زیر را به مدت 10 الی 15 دقیقا تواما انجام دهید:
– زمزمه کردن به مدت چند دقیقه با صدای پایین یا زمزمه آهنگی با ریتم بدون ادای کلمات
– چند بار نفس عمیق کشیدن (دم و بازدم عمیق). یک نفس عمیق بکشید و هوا را با صدای س س س س بیرون دهید.
– کوتاه ولوم صدای خود را بالاببرید و متنی را چند بار بخوانید بدون اینکه داد بزنید.
– عضلات فک بالا و پایین را حرکت دهید مثل اینکه در حال جویدن آدامس هستید.
– زبان خود را در دهان چرخش دهید و عقب و جلو و بالا و پایین ببرید.
– مایعات گرم قبل و حین تدریس استفاده کنید. استفاده از مایعات سرد حین تدریس سبب گرفتگی صدا می شود.

ترجمه و تالیف : سرای مدرس
منابع:
https://www.bishtarazyek.com
www.chetor.com
www.researchgate.net
http://www.salmani-moalem.blogfa.com
https://daneshgahezendegi.com
http://www.eraehnab.ir

بدون نظر

نظر خود را وارد کنید.

ایمیل شما نمایش داده نمیشود.