جستجو

post

نیازسنجی آموزشی

نیازسنجی آموزشی

شایستگی:(Competency)

مجموعه دانش،مهارت،ویژگی های شخصیتی،تجربه ها،توانمندی ها ونگرش های مرتبط با شغل که دارنده آنها را قادر می سازد در سطحی مطلوب به انجام مسئولیت بپردازد.

دانش(Knowlege):

مجموعه ای از معلومات،آگاهی ها واطلاعات علمی و نظری

مهارت(Skill):

توانایی پیاده سازی علم در عمل از راه تکرار و کاربرد دانش در محیط کار و توانمندی های لازم برای انجام کار در شرایط تعیین شده شغلی

نگرش(Attitude):

مجموعه طرز تلقی ها،ترجیحات،مفروضات ذهنی وتمایلات افراد برای عمل کردن به شیوه معین و خاص در موضوعات شغلی

تعریف نیاز:

  • خواست و ترجیحات افراد

  • فاصله و شکاف وضع موجود و مطلوب

  • مسائل و مشکلات قابل بررسی

نیازسنجی آموزشی:

فرآیند جمع آوری و تجزیه و تحلیل اطلاعات (شناسایی وضع موجود و مطلوب) که منجر به شناسایی نیازهای افراد،گروه ها سازمان ها و… و درنهایت اولویت بندی نیازهای طراحی شده می گردد.

اصول  نیازسنجی

  • اصل تداوم: امری مستمر و مداوم و درحال بازنگری است.
  • اصل جامعیت: بطور جامع و همه جانبه نیازهای یک جامعه را فرامی گیرد.
  • اصل مشارکت: کلیه ذینفعان در این امر مشارکت دارند.
  • اصل عینیت: نتیج معتبر و بدور از جنبه های ذهنی و سلیقه ای است.
  • اصل افزایش بودن: درسطوح تخصصی نسبت به سطوح عام افزایشی است.
  • اصل سیالی نتایج: نتایج در بلندمدت تغییر پذیر و درحال تحول می باشد.
  • اصل توجه نابرابر: منابع متعدد ومتنوع بااطلاعات کم وزیادجهت نیازسنجی موجود است.
  • اصل واقع گرایی: نتایج حاصله دقیق،عملی وسودمند بوده وتصویر روشنی از واقعیت است
  • اصل پویایی: نتایج دارای کاربد عملی برای سایر بخش ها بوده و پویا است.
  • اصل تعهد: مجریان نیازسنجی نسبت به انجام آن متعهد و مسئولیت پذیر می باشند.

الگوهای نیازسنجی آموزشی

 شناسایی یک الگوی پویا و جامع نیازسنجی مستلزم آگاهی از تجربیات و الگوهای موجود می باشد.الگوهای متعددی برای نیازسنجی تدوین شده اند که می توان بر اساس شناخت از نوع نیاز خود به نیازسنجی از آنها استفاده نمود.

این الگوها و مدل ها، هرکدام تحت شرایط معینی قابل استفاده می باشند و این بستگی به نیاز ما دارد. چندین الگوی مهم در نیازسنجی آموزشی بشرح زیر می باشد که هرکدام موارد خاصی را پوشش می دهند.

برای مثال، بعضی الگوها به اهداف و استراتژی ها تاکید دارند و بعضی بر جلسات خبرگی و مشورتی. لیکن بر اساس نیاز می توان از یک یا تلفیقی از این الگوها استفاده کرد.

در زیر با الگوهای مهم در نیازسنجی آموزشی و اینکه هر الگو بر چه موضوعاتی تاکید دارد بطور خلاصه آشنا می شویم:

الگوی کلاین:

  • شناسایی کلیه هدف های امکان پذیر
  • مرتب کردن هدف ها بر حسب اهمیت آنها
  • مشخص کردن شکاف و فاصله بین عملکرد مورد انتظار(هدف ها) و عملکرد واقعی(موجود)
  • مشخص کردن اولویت ها برای اجرا

الگوی بورتون و مریل:

  • شناسایی حیطه وسیعی از هدف ها
  • رتبه بندی هدف ها بر حسب اهمیت آنها
  • شناسایی شکاف و فاصله بین وضع موجود و وضع مطلوب
  • تعیین اولویت ها برای عمل

الگوی نیازسنجی جهانی:

این الگو توسط موسسه جهانی آموزش و پرورش و نوسازی شهر سالت لیک
در پنج ایالت آمریکا تدوین شده است

مراحل(به ترتیب):

  • تشکیل کمیته تضمین کیفیت
  • توجیه کمیته به وظایف آنها در نیازسنجی وحصول اطمینان از آگاهی ایشان به وظایف اصلی کمیته
  • بررسی اهداف و مقایسه با سایر منابع اهداف در سطح منطقه ای/ملی/بین المللی
  • تدوین طرح آزمایشی نیازسنجی جهت اجرای موفقیت آمیز الگو
  • جمع آوری اطلاعات و نظرسنجی از افراد
  • تحلیل و تلخیص داده های اندازه گیری شده و آزمون ها
  • برگزاری کنفرانس (نشست)در خصوص بررسی امور انجام شده ومسائل و مشکلات حل نشده
  • برگزاری جلساتی با دانش آموزان در خصوص بیان نظرات،نیازها و اولویت های آنها
  • تلخیص داده های ارزشیابی و مدیریتی
  • طبقه بندی مسائل
  • تشکیل کمیته های نیازسنجی
  • مستند کردن مسایل با حقایق،سیاست ها و شواهد موجود
  • اجرای نظام دار فرآیند تحلیل که منجر به اولویت بندی نیازها می شود
  • تدوین فهرست نیازهای مهم
  • تدوین و انتشار ارزش هایی که در مورد آنها توافق وجود دارد
  • فهرست کردن نیازهای مهم
  • انتشار اهداف و مقاصد تجدید نظر شده

الگوی هوستون:

این الگو توسط دانشگاه هوستون باهمکاری مرکز بهبود نظام های آموزشی تگزاس در شش منطقه آموزشی تدوین شده است

مراحل(به ترتیب):

  • وجود تعهد واقعی برای نیازسنجی و کاربرد روش هایی جهت اطمینان از تعهد درونی به انجام نیازسنجی آموزشی
  • تعیین فردی برای ایجاد هماهنگی در پروژه،تشکیل کمیته مشورتی وتصریح وظایف اصلی
  • آموزش و سازماندهی کمیته مشورتی(انتخاب رئیس کمیته،دستور جلسات،فعالیت ها و…)
  • سنجش نیازها بر اساس نظرات و تجزیه و تحلیل نظرات و داده ها
  • سنجش و اندازه گیری نتایج برنامه های فعلی
  • شناسایی نیازها و اولویت بندی برنامه های جدید
  • شناسایی مجموعه ویژگی ها وصلاحیت هایی که کارکنان مدرسه متناسب با موقعیت محلی باید دارا باشند.صلاحیت های آموزشی و اداری به طرق مختلف مورد بررسی وبازبینی قرار می گیرد.
  • صلاحیت ها و شایستگی های مهم با اولویت های برنامه انطباق داده می شود و نیازهای حرفه ای پرسنل مدرسه با اهداف برنامه درسی هماهنگ می شود.
  • ارائه اطلاعات نهایی و حاصل شده از مراحل قبل به تصمیم گیرندگان وگروه های مرجع در جامعه محلی
  • نهایی کردن نیازهای آموزشی و وتدوین برنامه ای منسجم برای سنجش مداوم نیازهای آموزشی و انجام اصلاحات برمبنای این سنجش

الگوی ترند:

این الگو  نیازهای آموزشی کودکان و نوجوانان محروم را در سطح ایالات آمریکا شناسایی کرده وبرای بهبود فرصت های آموزشی آنها از دولت حمایت مالی می گیرد.

مراحل(به ترتیب):

  • انجام مطالعات و بررسی های اولیه و تدوین طرح انجام پروژه
  • تشکیل یک کمیته در سطح محلی برای برنامه ریزی(جمع آوری اطلاعات جامعه محلی،مدارس و…)
  • انجام نیازسنجی کودک محور بصورت فرد به فرد برای شناسایی نیازهای اجتماعی،فیزیکی،عاطفی و تربیتی
  • بررسی منابع و مدت زمان برنامه(منابع مالی ،اهداف ،هزینه ها و نتایج برنامه های فعلی)
  • اولویت بندی نیازها باتوجه به منابع در دسترس بر اساس قضاوت گروه و افراد
  • انتخاب منابع مادی و انسانی برای تحقق نیازهای برگزیده شده
  • تدوین برنامه عملی خاص برای تحقق نیازهای اولویت بندی شده.اهداف،منابع و ترتیبات زمانی در قالب مجموعه ای از برنامه های تربیتی با توجه به نیازهای اولویت بندی شده
  • تخمین بودجه و روشن سازی هزینه های هر برنامه در مقابل فواید آن
  • برنامه جدید با برنامه های قبلی اجرا شده در منطقه با هم هماهنگی و ادغام می شود(مکمل یکدیگر)
  • براساس نتایج حاصله یک فرم مالی تنظیم وهمراه با سند بودجه ای برای تامین اعتبار به آموزش و پرورش ایالتی فرستاده می شود.

الگوی تحلیل وظیفه:

این الگو  بطور عمده برای بررسی نیازهای آموزشی مربوط به نیروی انسانی آموزش دیده می باشد

مراحل(به ترتیب):

  • تدارک پشتیبانی قانونی برای پروژه نیازسنجی آموزشی
  • تعیین نیازهای کارفرمایان(سازمان/مشتری) با بررسی های آماری و پیمایش جداگانه
  • مقایسه داده های جمع آوری شده با اهداف و برنامه های موسسه(سازمان) بمنظور روشن سازی نیازها و مقاصد
  • اولویت بندی نیازهای مشخص شده
  • ارزیابی از برنامه های درسی/آموزشی موسسه(سازمان) که هم اکنون در حال اجرا و ارائه می باشد
  • نشان دادن تفاوت اولویت نیازها(جدید) و نوع دروسی که هم اکنون اجرا می شود
  • تعیین دروس و برنامه های درسی جدید مورد نیاز و انجام اصلاحات لازم در برنامه های جاری
  • تعیین منابع مورد نیاز برای برنامه ها
  • مشخص کردن نوع برنامه مورد نیاز و دروس آن از طریق بررسی دانش آموزان(کارکنان)
  • بررسی در خصوص زمینه های کاری ومیزان تناسب نوع آموزش افراد با کاری که بعهده آنها می باشد
  • بررسی نظرات افراد(کارفرمایان) برای محل هایی(مشاغل) که به دانش آموختگان نیاز دارند
  • گزارش برنامه ها بطور منظم بهمراه هزینه ها و تعداد دانش آموختگان (کارکنان ) به مقامات ذیصلاح

مقالات مفید دیگر : استانداردهای آموزشی مهم در آموزش های سازمانی و نیروی انسانی متخصص و ماهر

فنون نیازسنجی آموزشی:

آشنایی با فنون نیازسنجی آموزشی نقش مهمی در انجام یک نیازسنجی موفق دارد.
با توجه به این فنون می توان اطلاعات لازم را برای نیازسنجی فراهم آورد و در واقع این فنون ابزاری برای عملی کردن الگوها و مدل های نیازسنجی آموزشی می باشند.
فنون زیادی در نیازسنجی آموزشی بشرح زیر وجود دارد که مراحل چند فنون مهم را توضیح می دهیم.

عناوین فنون:

فن دلفی
فن فیش باول
فن تل استار
فن رویداد مهم
فن درخت خطا
فن تحلیل تاثیر متقاطع
فن روند یابی
فن شبیه سازی و بازی
فن تحلیل میدان نیروها
فن قیاس تاریخی
فن سناریو نوشتن
فن جلسات جنجالی
فن بارش مغزی
فن تجزیه و تحلیل خطا

مراحل انجام برخی از فنون مهم بشرح زیر می باشد:

فن دلفی:

مهمترین ایزار در این فن، استفاده از پرسشنامه می باشد:

  • ارسال پرسشنامه برای جامعه آماری
  • دریافت نتایج پرسشنامه و تجزیه و تحلیل آن ها
  • ارسال نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل برای جامعه آماری
  • دریافت نتایج مجدد و انجام تجزیه و تحلیل مجدد
  • ارسال مجدد و دریافت نتایج در چند مرحله و صحه گذاری نتایج تا دستیابی به نیازهای آموزشی واقعی

فن فیش باول:

در این فن، از کارشناسان و خبرگان صاحب نظر استفاده می باشد:

  • شناسایی کارشناسان خبره مشاغل
  • دعوت از گروه کارشناسان خبره در یک محل
  • گروه بندی خبرگان براساس مشاغل موجود
  • انجام نیازسنجی توسط گروه ها و ارائه نتایج به گروه اصلی
  • صحه گذاری بر نتایج حاصله

فن طوفان فکری (بارش مغزی):

در این فن، ابراز نظرکارشناسان و حداکثر اطلاعات جمع آوری شده دارای اهمیت می باشد:

  • شناسایی کارشناسان خبره مشاغل
  • دعوت ازگروه کارشناسان خبره دریک محل
  • ارائه نظر توسط هر نفر به صورت ابتکاری
  • جمع آوری حداکثری نظرات
  • تجزیه و تحلیل نظرات
  • صحه گذاری بر نتایج حاصله

فن تل استار:

این فن شباهت هایی به فیش باول دارد. با این تفاوت که نحوه مشارکت شرکت کنندگان و سهم مشارکت نماینده گروه ها دارای تفاوت می باشد:

  • شناسایی کارشناسان و خبرگان مشاغل
  • گروه بندی خبرگان
  • تعداد بالای گروه ها و عدم امکان حضور تمامی انها در جلسه حضوری
  • بررسی نیازسنجی در هر گروه و حمع بندی موارد توسط نماینده گروه جهت ارائه در جلسه حضوری
  • حضور نمایندگان گروه ها در جلسه حضوری جهت تصمیم گیری
  • تصمیم گیری و صحه گذاری بر نتایج حاصله

ورودی های نیازسنجی آموزشی:

نیازسنجی آموزشی از چه منابعی ورودی می گیرد و در واقع  کدامین موارد بر انجام یک نیازسنجی آموزشی ، تاثیر می گذارند:

  • اهداف و استراتژی های سازمانی
  • الزامات خط مشی سیستم کیفیت
  • خط مشی آموزش
  • احصاء نیازهای آموزشی پرسنل
  • طراحی و بازنگری فرآیندها
  • قوانین و مقررات و فناوری های جدید
  • خواسته و نیازجدید مشتریان و بازار

درمجموع برای انجام نیازسنجی می بایست 3 عامل سازمان، شغل و شاغل مورد بررسی و تجزیه و تحلیل واقع گردد.

نیازهای آموزشی سازمان:

نیازهای آموزشی سازمان با بررسی و تجزیه و تحلیل موارد زیر حاصل می گردد:

  • اهداف و استراتژی های سازمان
  • تغییرات سازمانی و فناوری های جدید
  • سوابق حاصل از فرآیندهای آموزش قبلی و جاری
  • گردش پرسنلی و تغییرات فصلی در مورد کارکنان موقتی
  • تحقیق در بازار برای پیش بینی خواسته های جدید مشتریان
  • ارزیابی سازمان از شایستگی کارکنان برای انجام کارهای خاص
  • صدور گواهینامه های درون و برون سازمانی مورد نیاز انجام کارهای خاص
  • درخواست های دریافتی از کارکنان برای پیشرفت درجهت اهداف سازمان
  • قوانین،مقررات و استانداردهایی که بر سازمان و فعالیت های آن تاثیر می گذارد
  • نتایج بازنگری فرآیند و اقدامات اصلاحی ناشی از شکایات مشتریان یا گزارش های عدم انطباق

نیازهای آموزشی شغل:

نیازهای آموزشی شغل با بررسی و تجزیه و تحلیل موارد زیر حاصل می گردد:

  • شناسایی مشاغل و پست های سازمانی و فرآیندها
  • شناسایی شرح وظایف و مسئولیت های اصلی و فرعی مشاغل و فرآیندها
  • شناسایی شایستگی های مطلوب انجام این مشاغل / فرآیندها
  • تدوین دوره های آموزشی مرتبط با شایستگی ها
  • اولویت بندی دوره ها / نیازهای آموزشی

نیازهای آموزشی شاغل:

نیازهای آموزشی شاغل با بررسی و تجزیه و تحلیل موارد زیر حاصل می گردد:

  • بررسی عملکرد شاغلین
  • شناسایی وضعیت موجود شایستگی های شاغلین
  • انطباق شایستگی های موجود شاغلین با شایستگی های مطلوب و عملکرد مطلوب و شناسایی گپ شایستگی ها
  • تدوین دوره های آموزشی مرتبط با شایستگی ها
  • تدوین راه حل های آموزشی و غیر آموزشی برای رفع شایستگی ها
  • تدوین دوره های آموزشی برای گپ شایستگی هایی که راه حل آموزشی دارد.
  • اولویت بندی دوره ها

بدون نظر

نظر خود را وارد کنید.

ایمیل شما نمایش داده نمیشود.