جستجو

post

الگوی تدریس بارش فکری

الگوی تدریس بارش فکری

الگوی تدریس بارش فکری چیست؟

 

تدریس بارش فکری

تدریس بارش فکری

 

روش بارش فکری توسط الکس اسبورن در سال 1988 معرفی شد.

در آن زمان بنیاد فرهنگی اسبورن این روش را در چندین شرکت تحقیقاتی، بازرگانی، علمی و فنی برای حل مشکلات و مسائل مدیریت به کار گرفت.

موفقیت این روش در کمک به حل مسائل آن چنان بود که ظرف مدت کوتاهی به عنوان روشی کارآمد شناخته شد.

فرهنگ لغت ” وبستر” تعریف بارش فکری را چنین بیان می دارد:

تکنیک برگزاری یک کنفرانس که در آن سعی گروه بر این است تا راه حل مشخصی را بیابد.

در این روش همه نظرات در جمع بندی مورد استفاده قرار می گیرند.

روش بارش فکری، امروزه یکی از متداول ترین روشهای تصمیم گیری گروهی بوده و موجب گسترش و تحول بسیاری از روشهای مرتبط و مشابه شده است.

موضوعات قابل طرح در این تکنیک می تواند هر موضوعی که به نظر فراگیران جالب به نظر می رسد باشد.

مثلا در مورد معضلات اجتماعی مانند دفع درست زباله، صرفه جویی در آب و بسیاری از مشکلات فردی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و صنعتی. اتفاقا” بسیاری از اوقات، فراگیران راهکارهایی را ارائه  می دهند که ممکن است به فکر دیگر افراد جامعه نرسد؛ چرا که افکار ما اغلب قالب ریزی شده و یک سمت و سوی مشخصی پیدا کرده است.

قواعد بارش فکری :

اسبورن اشاره می کند: پیشنهاد ایجاد شده در ذهن یک فرد عادی در گروه، 2 برابر پیشنهاد ایجاد شده در حالت انفرادی است.

در صورتی که قواعد و مقررات مشخصی برای جلسات بارش فکری در نظر گرفته و رعایت شود، این روش بسیار کارآمدتر خواهد شد.

پس قبل از اجرای این روش تدریس، مدرس باید قواعد و اصول این تکنیک را مد نظر قرار دهد.

بارش فکری بر دو اصل و چهار قاعده اساسی استوار است.

اصل اول: تنوع نظرات:

تنوع نظرات، آن بخش از مغز را که به خلاقیت مربوط است، فعالتر می کند تا بر تفکر قضاوتی غلبه کند.

تفکر قضاوتی در واقع به معنی ارزیابیها و نظرات تکمیلی نسبت به مطلب مطرح شده است.

به این منظور بعد از آنکه تمامی پیشنهادها جمع آوری شد، بررسی و ارزیابی پیشنهادها صورت می گیرد.

اصل دوم: توجه به کمیت ایده ها و نظرات:

یعنی هر چه تعداد نظرات و پیشنهادها بیشتر شود، احتمال رسیدن به یک راه حل بهتر افزایش می یابد.

چهار قاعده اساسی بارش فکری :

1 .انتقاد ممنوع: این مهمترین قاعده است. با توجه به این که در جریان بارش فکری افراد اندیشه های غلط یا صحیح خود را ارائهمی دهند،

هر گونه انتقاد یا اعتراض، روند فعالیت را کند می کند.

فکر آنان به جای تفکر در مورد موضوع مورد نظر، به سوی انتقاد و حتی واکنش در مقابل انتقاد سوق داده شده و چه بسا به مشاجره منتهی شود.

2 .اظهار نظر آزاد و بی واسطه: این قاعده برای جرأت بخشیدن به شرکت کنندگان برای ارائه پیشنهادهایی است که به ذهن آنها خطور می کند.

به عبارت دیگر در یک جلسه بارش مغزی، تمام اعضا باید جسارت و شهامت اظهار نظر را پیدا کرده باشند، بتوانند پیشنهاد و نظر خود را بیان کنند.

هر چه پیشنهادها جسورانه تر باشد نشان دهنده اجرای موفق تر جلسه است.

لذا قضاوت و ارزشیابی در مورد اندیشه و فکر اعضا ممنوع است. زیرا مقدار زیادی از وقت جلسه تلف شده و فکر اشخاص را منحرف میکند.

در نتیجه، فرصت تفکر و بارش فکری کاهش می یابد.

3 .تاکید بر کمیت : هر چه تعداد نظرات بیشتر باشد، احتمال وجود پیشنهادهای مفید و کارسازتر در بین آنها بیشتر می شود.

موفقیت اجرای روش بارش فکری با تعداد پیشنهادهای مطرح شده در جلسه رابطه مستقیم دارد.

در این روش این گونه عنوان میشود که هر چه تعداد پیشنهاد بیشتر باشد، احتمال وجود طرح پیشنهاد کیفی بیشتر است.

4 .تلفیق و بهبود پیشنهادها : اعضا می توانند علاوه بر ارائه پیشنهاد، نسبت به بهبود پیشنهاد خود اقدام کنند.

روش بارش فکری این امکان را به اعضاء می دهد که پس از شنیدن پیشنهادهای دیگران پیشنهاد اولیه بهبود داده شود.

آنها همچنین می توانند پیشنهاد خود را با چند پیشنهاد دیگر تلفیق کرده و پیشنهاد بهتر و کاملتری را به دست آورند. 

مراحل روش بارش فکری در سرای مدرس بخوانید :

الف) خلاقیت و تولید فکر و ایده

فعالیت افراد گروه و فراگیران در روش تدریس بارش فکری، با هدایت و راهنمایی مقدماتی مدرس شروع می شود.

با این نوع سازماندهی، فراگیران اندیشه ها و نظریات خود را بیان می دارند و یک نفر مشخص شده تمام آنها را ثبت می کند.

رعایت قوانین برای اجرای این قسمت ضروری است.

در حقیقت، فعال ترین بخش این روش، اجرا و کنترل همین فضای خلاقیت است که فراگیر، اندیشه ای تولید می کند

و تولیدات خود را در ضمن یک تفکر خلاق و نو بیان می دارد.

 

اقدامات مرحله اول :        

1.بیان و تفهیم موضوع به وسیله مدرس به فراگیران.

2.اعلام وظایف فراگیران توسط مدرس .

3.بیان قوانین کلاس توسط مدرس .

4.شروع کلاس به روش بارش فکری و ارائه نظرات به صورت چرخشی و نوبتی توسط فراگیران.

5.ثبت نظریات و آرای بیان شده در حین اجرای جلسه توسط فرد مشخص شده.

ب ) قضاوت و ارزشیابی :

پس از این که مرحله تولید اندیشه ها و ایده ها در مدت معینی صورت گرفت، طبیعی است که تعداد زیادی پیشنهاد و طرح به دست می آید.

در مرحله دوم، این مجموعه پالایش می شود و نظرات مشابه، غیر منطقی و نامناسب حذف یا ادغام خواهد شد،

سپس فراگیران به همراه مدرس، این نظرات را مورد بررسی و ارزشیابی قرار می دهند

و در نهایت، تعدادی پیشنهاد یا طرح بصورت پیشنهاد و دست آورد اصلی کلاس اعلام می شود.

چه زمانی، مدرس می تواند از الگوی تدریس بارش فکری استفاده کند؟

  • پيدا كردن يك راه حل براي يك مساله مشخص
  • براي تعريف شاخص هاي قابل اندازه گيري وقتيكه هدف حاصل نشده است.
  • انتخاب يك موضوع / سرفصل
  • پيدا كردن علل يك مساله مشخص

همچنین در وبسایت سرای مدرس درباره آموزش سازمانی و طراحی اسلاید های حرفه ای برای ارائه بخوانید.

یک مثال واقعی:

توماس تئوبالد، رئيس بانك كانتينتال، اين بانك را به خاطر راهبرى بازرگانى تاسيس كرد. او متوجه شد كه موفقيتش به در اختيار داشتن ماموران زبردستي كه بتوانند قراردادى را منعقد كنند بستگى دارد. شش مهارت بعد از نشست با روانشناسان انتخاب شد كه براى داوطلبان ضرورت حياتى داشت.

  1. مهارت هاى تحلیلی
  2. اعتماد به نفس
  3. مهارت هاى حل خلاق مسئله
  4. قدرت رسيدگى به ابهام
  5. مهارت هاى ارتباطی قوى بين فردی
  6. توانايى كنش گرايى در معاملات

مزایا و معایب روش تدریس بارش فکری :

با وجودی که روش بارش فکری بسیار متداول است، لیکن تاکنون بطور خاص، در جهت روشن کردن بهترین شرایط اجرای این روش، تحقیقات کافی صورت نگرفته است.

مزایای این روش عبارتند از :

  1. با توجه به اصل هم افزایی باعث می شود خلاقیت گروهی موثرتر از خلاقیت فردی عمل کند.
  2. با این روش، در مدت زمان نسبتا” کوتاهی، شمار زیادی پیشنهاد حاصل می شود.

معایب و نقایص این روش عبارتند از :

1. ممکن است ایجاد شرایط برای اظهار نظر آزاد و بی واسطه دشوار باشد.

2.گروه فراگیران معمولا” تحت فشار اکثریت قرار گرفته و موجب می شود فرد با نظر اکثریت موافقت کند.

حتی اگر قویا” احساس کند که نظر اکثریت اشتباه است.

3.اکثر اوقات تمایل گروه بر حصول یک توافق است، تا دستیابی به پیشنهادهای متنوعی که به خوبی مورد بررسی قرار گرفته باشند.

در واقع این حرکت در حال حاضر به خاطر ساختار جلسات و آموزش های سازمانی، بصورت عادت درآمده است.

4.هنگام بارش فکری، اغلب فراگیران مواردی بدیهی یا ایده آل را پیشنهاد می کنند و این از تلاش آنها برای بحث بیشتر و در نتیجه ارائه پیشنهاد خلاق می کاهد.

5.ماهیت تنوع گرای بارش فکری، خود به خود مسبب افزایش پیشنهادها می شود، ولی اصلاح و پالایش ساختاری پیشنهادها را در بر ندارند.

6.اگر فراگیران از یک مدرس خوب و با تجربه برخوردار نباشند، ممکن است برخی از افراد جلسه را، بطور کامل تحت الشعاع خود قرار دهند.

لذا مدرس باید وقت را با توجه به تعداد شرکت کنندگان تنظیم کرده و از ابراز توضیحات اضافی توسط شرکت کنندگان بکاهد و فرصت را به نفر بعدی بدهد.

7.اجرای موفقیت آمیز این روش مستلزم شناخت قبلی افراد از مساله و موضوع تحت بررسی است.

8.در این روش، بهبود مرحله به مرحله ” تدریجی ” پیشنهادها کمتر مشاهده می شود.

9.گاهی اوقات این روش، به مسائل نسبتا” ساده و پیش پا افتاده محدود شده و باعث می شود که روش ارائه شده برای حل مسائل کلی، پیچیده شده و کارآیی کافی را نداشته باشد. اینجا هم باید مدرس بطور صریح و واضح تذکر لازم را گوشزد کند و از بحث های انحرافی افراد را بر حذر دارد.

10.برای بعضی افراد، پیروی از قواعد این روش، یا ارائه پیشنهاد های متنوع مشکل است.

رفع معایب فوق را در سرای مدرس بخوانید

مثلا” یک روش می گوید بهتر است فراگیران پیش از ورود به کلاس، پیشنهادهای خود را کتبا” در اختیار مدرس قرار دهند.

مدرس هم پیشنهادها را بدون اعلام منبع برای همه فراگیران قرائت کند. این روش که برای از بین بردن معایب بندهای 2 و 3 مورد استفاده قرار می گیرد،

بارش فکری گمنام نام دارد.شیوه های دیگر نیز وجود دارد.

به عنوان مثال از شرکت کنندگان خواسته می شود، تا نظرات خود را در مدتی کوتاه به رشته تحریر درآورند. این روش افکارنویسی ( Brainwriting) خوانده می شود.

تلفیقی از افکارنویسی و بارش فکری نیز وجود دارد که به روش  Trigger مشهور است.

این روش را جورج مولر کارشناس شرکت فورد موتور ابداع کرد.

در این روش شرکت کنندگان هر کدام شخصا” فهرستی از کلمات مرتبط به مساله را تهیه می کنند.

مزیت این روش بر روش بارش فکری در این است که قابلیت بسط و گسترش پیشنهادها را دارد.

ویلیام گوردن به منظور غلبه بر برخی مشکلات بارش فکری، شیوه جدیدی را ابداع کرد.

رویه آن این گونه است که مدرس از گروه می خواهد مساله را ریشه ای مورد بررسی قرار دهند.

رفته رفته با مطرح شدن نظرات متفاوت، افراد اطلاعات بیشتری پیدا کرده و پیشنهادهای جدیدی مطرح می کنند.

مزیت عمده این روش امکان بررسی سایر پیشنهادها و عدم تمرکز بر یک پیشنهاد است.

در نتیجه این روش مانع تصمیم گیری ناپخته در فرآیند حل مساله می شود.

سوالات متداول:

  • الگوی تدریس بارش فکری چیست و چه مراحلی دارد؟
  • مزایا و معایب الگوی تدریس بارش فکری چیست؟
  • آیا مثال یا تجربه ای از بکارگیری الگوی تدریس بارش فکری در آموزش سازمانی خود دارید؟
  • روش های مشابه الگوی تدریس بارش فکری کدامند؟

سرای مدرس محلی برای برگزاری آموزشهای سازمانی شما:

در سرای مدرس آموزش های لازم را در زمینه الگوهای تدریس بارش فکری فرا بگیرید و از آنها برای آموزش بهتر و بهینه کارمندان خود در سازمان تان استفاده نمائید.

 

بدون نظر

نظر خود را وارد کنید.

ایمیل شما نمایش داده نمیشود.